اهمیت گرمی و سردی غذاها
در واقع اخلاط چهارگانه شامل سودا، بلغم، خون و صفرا هستند و خصوصیات آنها مزاج افراد را میسازد. چهار مزاج مركب داریم كه دو صفت گرمی و سردی در آنها غالب و دو صفت دیگر یعنی خشكی و تری مغلوب است، اما در كل 9 نوع مزاج داریم (4 مزاج ساده شامل گرمی، سردی، خشكی، تری، و 4 مزاج مركب كه ذكر شد). اگر اخلاط چهارگانه به تعادل در بدن وجود داشته باشد و هیچكدام بر دیگری غلبه نكند مزاج نهم یعنی مزاج معتدل حاصل خواهد شد. اهمیت گرمی و سردی غذا در اینجا مشخص میشود كه میتوان با هماهنگ نمودن گرمی و سردی غذا بهطور معكوس با مزاج افراد، تعادل را برای رسیدن به مزاج معتدل برقرار نمود.در این بخش از سایت متخصص تغذیه اصفهان دکتر رضا اطمینانی درباره اهمیت گرمی و سردی غذاها اطلاعاتی در اختیار شما قرار خواهیم داد.با ما همراه باشید.
سعدی در بیتی این مطلب را به صورتی زیبا بیان نموده است:
چهار طبع مخالف سركش، چند روزی بودند با هم خوش
چون یكی از این چهار شد غالب، جان شیرین برآید از قالب
دو خلط اصلی یعنی بلغم و سودا خاصیت اسیدی داشته و افرادی كه این دو خلط در آنها غالب باشد طبع سرد دارند. ولی دوتای دیگر یعنی خون و صفرا حالت قلیایی داشته و در اثر وجود آنها طبع گرم حاصل میشود.
طبع سرد:
اكثریت افراد از طبع سرد برخوردار هستند. اغلب آنها سفیدپوست هستند و در هوای سرد به راحتی گرم نمیشوند و سرما تا مدت زیادی در بدن آنها باقی میماند. میل زیادی به خواب داشته و عموماً سست هستند. افراد خونسردی بوده و معمولاًعصبی نمیشوند. درونگرا هستند و احساسات خود را كمتر بروز میدهند. موی سر آنها تمایل به ریزش داشته و زود سفید میشود. چون سیستم سردی در آنها فعال است، اسیدیته خون آنها بیشتر میباشد، در نتیجه ابتلا به بیماریهای اتوایمیون نظیر MS و پاركینسون در آنها شایعتر است. سستی، ناتوانی، كمبود انرژی و ضعف در این افراد شایع است. نبض آنها آرام بوده و رگها باریك است.
طبع گرم:
افرادی كه دارای طبع گرم هستند، خوشبرخورد و خوشروترند، اما زود عصبی میشوند. همیشه احساس گرما میكنند و زود داغ میشوند. در صورت زیادهروی در مصرف شیرینیجات دچار جوش و خارش بدن میشوند و تمایل به مصرف آب در آنها بیشتر است. تعداد این افراد از دسته اول كمتر است. بدن آنها در هوای سرد به راحتی گرم میشود، اما خنك شدن آنها در هوای گرم به راحتی قابل انجام نیست. این افراد پرانرژی، برونگرا و فعال هستند و احساسات خود را سریع بروز میدهند. امروز از لحاظ علمی ثابت شده است غذاهای گرم بر سیستم اعصاب سمپاتیك تأثیر گذاشته و غذاهای سرد سیستم پاراسمپاتیك را فعال میكنند. همانطور كه میدانید سیستم سمپاتیك همراه با افزایش ضربان قلب و پرخون شدن اندامها بوده و خاصیت تحریككننده و فعالكننده بر اغلب اندامها دارد.
غذاهای معتدل:
غذاهایی نیز مابین این دو طبع (كه معتدل است) قرار میگیرند. بهعنوان مثال در بعضی متون، شیر، ماست گوسفند و نان گندم را جزو غذاهای معتدل آوردهاند.
غذاهای گرم:
نان گندم، عسل، گوشت گوسفند، گوشت بوقلمون، گوشت مرغ خانگی، گوشت مرغابی و اردك، گوشت شتر، گوشت كبوتر، خورش قورمهسبزی، آبگوشت به، انجیر، انگور، بادام، تخم خربزه، انواع توت، خربزه، چای سیاه، خردل، خرما، خرمالو، ریحان، اغلب ادویهجات، نخود، عدس، لوبیا و تخم مرغ.
غذاهای سرد:
نان جو، ماش، باقلا، گوشت مرغ، ماهی، انواع لبنیات (شیر، پنیر، دوغ و ماست)، گوشت گاو، برنج، كدو، اسفناج، ریواس، قارچ، اغلب میوهها، خرفه، تخم كدو، ذرت، كشك، مرغ ماشینی، تمر هندی و زرشك.
علامتهای دیگر طبیعتهای مختلف:
الف) دمای پوست: گرمی و سردی پوست، نشانه گرمی و سردی مزاج است. رطوبت و زبری پوست نشاندهنده خشكی و تری است.
ب) رشد مو: رشد سریع و رنگ سیاه نشانه گرمی، و كمپشتی و رنگ سفید و روشن آن نشانه سردی است. مجعد بودن نشانه خشكی و صاف بودن نشانه رطوبت است.
ج) رنگ بدن: اغلب افراد سرد مزاج ، سفیدپوست هستند و گرمی و سرخی پوست نشانه گرمی است.
د) خواب: پرخوابی علامت سردی و تری، كمخوابی نشانه گرمی یا خشكی مزاج است.
هـ) انجام كارها: افراد گرم، كارها را به سرعت انجام میدهند، اما افراد سردمزاج به كندی كار میكنند.
دکتر رضا اطمینانی
متخصص تغذیه اصفهان
دکتر رضا اطمینانی با ارائه روش های اصولی در تغذیه و میزان و نحوه غذا خوردن افراد می تواند نقش مهمی در رسیدن افراد به سلامت جسمی و روحی داشته باشد.
جهت مشاهده پیج اینستاگرام دکتر رضا اطمینانی پزشک متخصص تغذیه و رژیم درمانی اصفهان کلیک کنید.